Yazının hemen başında belirtmek isterim ki paylaştığım tüm bilgiler benim Avusturya’da iş hayatımda edindiğim bilgiler olup, sizlere genel bir bakış açısı kazandırmak amacıyla derlenmiştir. Resmi bilgilendirme değeri taşımaz. Benzer ya da farklı tecrübeleriniz varsa lütfen bizimle de paylaşın.
Konular;
Genel Bilgiler
- Haftalık çalışma saati full time çalışan için sektörüne göre 40 ya da 38,5 saattir.
- Fazla mesai saatlerinde (überstunden) biriktirdiğiniz fazla saat kadar izin hakkınız oluyor (gleitzeit) ya da ek ücret olarak telafi ediliyor.
- İş vereninizle anlaştığınız takdirde yarı zamanlı (teilzeit) da çalışabilirsiniz. Genellikle 20-25-30 saat olarak tercih edilir ve maaşınız saatinize göre hesaplanır.
- Maaşınız part time olmanıza ragmen 518 Euronun üzerindeyse işveren tarafından yine tam calışan gibi tüm sigortalarınız yapılır.
- Düşük gelirli (Geringfügig) işlerde ise yani aylık brüt gelirin 518 Euronun altında olduğu işlerde sigorta isteğe bağlı yapılabilir.
- Eğer sadece düşük gelirli (sigortasız) işlerde çalıştıysanız, emeklilik hakkı kazanamazsınız.
- Emekli olmak için belirli süre boyunca prim ödenmiş olması (genelde 15 yıl minimum) gerekir.
- Yaş sınırının dolması gerekir (2025 itibariyle kadınlar için 60-63, erkekler için 65 yaş).
- Avusturya’da her sektör için ayrı yapılan toplu iş sözleşmeleri (Kollektivvertrag) vardır ve en düşük ücret tutarı sektöre göre farklılık gösterir. Dahil olduğunuz iş sözleşmesinde geçmiş yıl tecrübeleriniz, eğitim durumunuz vs. göz önüne alınarak olmanız gereken grup belirlenir. Belirlenen bu grup sizin almanız gereken en düşük ücret tutarını gösterir.
- Maaşınıza ek olarak birde KV Gehalt Überzahlung ödemesi yapılır. Şirketlerin bu ücreti ödemesi zorunlu değildir. Bu tutar tamamen sizin kalifikasyonunuza, daha önceki kazancınıza ve tabiki birazda pazarlık yeteneğinize bağlıdır. Bu tutar KV Gehalt‘e yani ana maaş tutarınıza ek, brüt maaş tutarınıza dahil olarak ödenir.
- Ayrıca medeni durumunuz ve çocuk sayınıza göre maaşınıza yapılan ek ödemeler değişkenlik gösterir. (Kinderzulage, Familienzulage)
Gelir Vergisi
- Gelir vergileri maaştan otomatik kesilir.
- Takip eden yılın Şubat ayına kadar işveren vergi beyannamenizi Finanzamt‘a bildirir. Yani beyannameler izleyen yılda bir önceki yıl için yapılır.
- İş için katlandığınız bireysel bir gideriniz varsa; örneğin iş yerinde giymek için takım elbise aldınız ya da evden çalışırken kullanmak için monitor aldınız vs. bu giderlerinizi ağustos ayına kadar manuel olarak Finanzonline üzerinden doldurup beyannamenizi kapatmanız gerekir. Bu kısmı sizin için işvereniniz yapmaz.
- Girdiğiniz giderlerin faturasını 7-8 yıl boyunca saklama yükümlülüğünüz var. Eğer bir denetim olursa Finanzamt sizden geçmişe dönük faturalarınızı ibraz etmenizi isteyebilir.
Çalışan Hakları
- Çoğu iş sözleşmesinde deneme süresi 1-3 ay arasındadır. Bu sürede işveren ve çalışanın sözleşmeyi gerekçesiz feshetme hakkı vardır. Genellikle önce sınırlı süreli sözleşme yapılır (6 ay, 2yıl gibi), sonrasında sözleşmeniz sınırsız olarak iş vereninizle olan anlaşmanıza göre yenilenir.
- Yıllık izin hakkı 25 gün yani 5 haftadır.
- 26 yıl üzeri iş tecrübesi olanlarda yıllık izin hakkı 6 haftaya çıkar.
- İzinleriniz bir sonraki yıla devreder.
- İzin günü sayınızı “Gleitzeit” olarak biriktirdiğiniz saatlerinizle artırabilirsiniz.
- Avusturya’da herkes sağlık hizmetlerinden “e-card” aracılığı ile faydalanır. Bu kart ile doktora gittiğinizde ÖGK (Österreichische Gesundheitskasse) girişiniz yapılır. ÖGK’yı Türkiye’deki SGK olarak düşünebilirsiniz.
- Çalışanlar zorunlu sağlık sigortasına (Krankenkassa) dahildir ve çok kapsamlı olan bu sigorta sayesinde özel bir doktora gittiğinizde de bir kısmını ÖGK’dan geri alabilrisiniz. Tek yapmanız gereken faturanızla beraber online olarak talepte bulunmak.
- Örneğin iş saatleri içerisinde doktora ya da resmi bir kuruma gitmeniz gerekti. Gittiğiniz yerden hangi saatlerde nerede oldugunuzu gösteren “Zeitbestätigung” adlı belgeyi aldığınızda o saatler içinde calışmışsınız gibi gözükür.
- Çalışmadığınız ya da eksik çalıştığınız saatler aylık çalışmanız gerken saatlere eksi olarak düşer ve tamamlamanız gerekir. Ne zaman tamamlayacağınız sizin tercihinizde.
- Ayrıca hastalığınıza bağlı şekilde doktordan rapor da alabilirsiniz. Rapor almadan kullanabileceğiniz üç günlük hastalık izininiz de bulunmaktadır.
- Hamilelik sırasında işten çıkarma yasağı vardır. Doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta ücretli izin hakkınız var. Bu izne “Mutterschutz” yani anne koruması adı verilir.
- “Karenz” ebeveyn izni ise çocuk 2 yaşına gelene kadar ebebeynlerden birinin ücretsiz izin alma hakkıdir. Ancak isterseniz süreyi daha kısa da tutabilirsiniz. Karenz izni sonrası işverene 3 ay önceden haber verdiğiniz takdirde yarı zamanlı (teilzeit) olarak calışmaya devam etmeniz de mümkün. Genelde çocuk okul çağına gelene kadar anneler part time çalışmayı talep edebilir. Bu durum Avusturya’da çok normal.
- Ülkede sendikalar çok güçlü. Bütün çalışanlar “Arbeitskammer” (iş sendikası) üyesidir ve her çalışanın maaşından bir miktar tutar Arbeitskammer için kesilir. AK(Arbeitskammer) sizin için su hizmetleri ücretsiz sağlar:
-İş sözleşmesi kontrolü
-Haksız fesih davalarında hukuki destek
-Vergi beyanı yardımı
-Ücretsiz hukuk danışmanlığı
- “Waf (Wiener ArbeitnehmerInnen Förderungsfonds)” yani çalışanları destekleme fonu. Bu fon sayesine çalışanların mesleki gelişimi ve eğitimleri desteklenir. Örneğin siz Avusturya’da çalışmaya başladınız ve Almanca ögrenmek istiyorsunuz. Waf’dan online oluşturacağınız randevu ile danışmanınızı ziyaret edebilir ve size ayrılabilecek bütçe ile ilgili bilgi alabilirsiniz. Başvurunuzdan sonra başarılı bir şekilde tamamladığınız kursun evraklarını online olarak geri yükeldiğniz takdirde ücretin bir kısmını geri alabiliyorsunuz.